Een van de allereerste vragen die mensen mij stellen wanneer ze bij mij aankloppen voor een mantelzorg- of familiewoning op het eigen erf is: "Dennie, kunnen we deze familiewoning vergunningsvrij bouwen, of moeten we een langdurig traject in bij de gemeente?"
Het antwoord op die vraag is erg interessant, want het Nederlandse bouwrecht rondom bijbouwen op eigen erf is flink aan het bewegen. Om jou een helder en eerlijk overzicht te geven, leg ik in dit artikel eerst uit wat er op dit moment mogelijk is en kijken we daarna vooruit naar de belangrijke wetswijziging op 1 januari 2027.
Een familiewoning vergunningsvrij bouwen, de huidige regels.
Wanneer je op dit moment een familiewoning vergunningsvrij op je erf wilt plaatsen, maakt de wetgever strikt onderscheid tussen twee situaties: wonen mét een medische zorgbehoefte en wonen zónder directe zorgbehoefte.
1. Situatie mét medische zorg (Reguliere mantelzorgwoning)
Is er sprake van een aantoonbare zorgbehoefte bij bijvoorbeeld je ouders of een kind? Dan mag een mantelzorgwoning op het achtererfgebied in veruit de meeste gevallen volledig vergunningsvrij worden geplaatst.
-
Wat houdt dit in? Je hoeft geen omgevingsvergunning aan te vragen bij de gemeente.
-
Waar moet je aan voldoen? De woning moet staan in het achtererfgebied, mag een maximale oppervlakte niet overschrijden (afhankelijk van het erf, vaak tot max. 80–100 m²) en moet voldoen aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) qua veiligheid en isolatie.
-
De voorwaarde: Er moet wel een officiële medische indicatie of verklaring zijn van een arts of wijkverpleegkundige. Zodra de zorgbehoefte vervalt, vervalt ook het recht om de unit als woning te gebruiken.
2. Situatie zónder medische zorg (Pre-mantelzorg of vroege familiewoning)
Zijn je ouders nog kerngezond en vitaal, maar willen jullie wél alvast dicht bij elkaar wonen op het erf? Dan valt dit onder de noemer pre-mantelzorg of reguliere woninguitbreiding.
Omdat er formeel nog geen zorg nodig is, is dit landelijk gezien op dit moment niet automatisch vergunningsvrij. Wel hebben heel veel gemeenten versoepeld beleid vastgesteld. In gemeenten zoals Berkelland of elders in de regio geldt bijvoorbeeld vaak de regel dat minimaal één van de bewoners de AOW-gerechtigde leeftijd moet hebben bereikt. In die gevallen geeft de gemeente via een melding of een lichte afwijkingsvergunning groen licht.
Familiewoning vergunningsvrij, wat verandert er op 1 januari 2027?
Om de aanhoudende krapte op de woningmarkt op te lossen en generaties makkelijker voor elkaar te laten zorgen, wordt het vergunningstelsel ingrijpend versoepeld. Vanaf 1 januari 2027 gaat de nieuwe wetgeving rondom verruiming van vergunningsvrij bouwen in.
Wat betekent deze verandering concreet voor jouw plannen?
-
Geen zorgindicatie meer verplicht: Vanaf 1 januari 2027 wordt het wettelijk mogelijk om een familiewoning of zorgwoning op het achtererf te bouwen zonder dat er vooraf een medische zorgbehoefte of pre-mantelzorgindicatie hoeft te worden aangetoond.
-
Kortere voorbereidingstijd: Doordat je voor een tijdelijke of modulaire familiewoning niet meer afhankelijk bent van ingewikkelde gemeentelijke afwijkingsprocedures, verdwijnen de lange wachttijden voor vergunningsaanvragen.
-
Meer ruimte voor preventief samenwonen: Je kunt straks op een juridisch waterdichte en vergunningsvrije manier al in een vroeg stadium een comfortabele plek creëren voor je (schoon)ouders op het erf, nog vóórdat er sprake is van fysieke gebreken of zorg.
Mijn advies voor plannen die nu starten: Wil je nu al aan de slag en niet wachten tot 2027? Geen probleem! Samen met jou kijken we hoe we de voorbereiding, het ontwerp en de vergunningscheck zó insteken dat je nu al gebruikmaakt van het actuele gemeentelijke (pre-)mantelzorgbeleid óf dat de bouw naadloos aansluit op het ingaan van de nieuwe wet.
Waarom prefab houtskeletbouw perfect past bij vergunningsvrij bouwen
Of je nu gebruikmaakt van de huidige regels of voorsorteert op 1 januari 2027, bij een vergunningsvrije familiewoning op het erf stel je specifieke eisen aan de bouwmethode. De woning moet duurzaam en hoogwaardig zijn, maar in veel gevallen ook aanpasbaar of verplaatsbaar.
Bij Prefabwoningen.nl ontwerpen en bouwen we met duurzame houtskeletbouw. Dit levert grote voordelen op:
-
Plaatsing in 1 dag: Wij bouwen het complete casco onder geconditioneerde omstandigheden in onze fabriek. Op locatie hijsen we de modules in slechts één dag op hun plek, waardoor de overlast op je erf minimaal is.
-
Schroeffundatie: We maken vrijwel altijd gebruik van stalen schroeffundamenten. Hierdoor hoeft er geen beton gestort te worden en blijft het erf intact. Mochten de omstandigheden in de toekomst veranderen, dan is de woning ook weer eenvoudig te verplaatsen of te demonteren.
-
A+++ energielabel: Onze maatwerk houtskeletwoningen zijn standaard voorzien van uitstekende isolatie en topkwaliteit A-merk bouwmaterialen, waardoor de energielasten extreem laag zijn.
Zullen we de mogelijkheden voor jouw erf gratis toetsen?
Het uitpluizen van bouwvoorschriften, achtererfgebieden en maximale oppervlaktes kan best ingewikkeld overkomen. Gelukkig hoef je dat niet alleen te doen.
Ik help je graag om helderheid te krijgen. Maak gerust een afspraak voor een vrijblijvend adviesgesprek aan huis. Dan kom ik persoonlijk bij je langs op locatie om de situatie op het erf te bekijken en direct te berekenen wat er op jouw adres mogelijk is. Zit je liever eerst digitaal rond de tafel? Stel dan je vraag via info@prefabwoningen.nl of gebruik de whatsapp knop rechtsonder.
Groet,
Dennie
Prefabwoningen.nl